english/engels
In deze ruimte bevindt zich een foto slide gemaakt met Flash. Maar u leest dit wat betekent dat u niet de laatste Flash Player heeft.
U kunt de foto's bekijken door op menuitem : Fotoboek te klikken, u krijgt dan van alle foto's een kleine versie te zien, waarop u kunt klikken om daar weer een grotere versie van te bekijken.
U kunt ook de goede Flash PlugIn voor u browser installeren. Klik hier en installeer de FlashPlugIn.

Begraafplaats: Vlagtwedde

De gemeente Bourtange kocht in 1892 de begraafplaats op “De Stubben” , gelegen in het lang onontgonnen gebleven heidegebied van Vlagtwedde, in dat deel van Hebrecht, dat “De Weite” wordt genoemd. Het ging toen om 2 stukken heidegrond van 2 eigenaren. Er was geen eigen toegangsweg, kennelijk was het geen probleem, dat een begrafenisstoet over hun terrein trok.

Als eigenaar had de gemeente Bourtange strubbelingen met de nieuwe kerkelijke gemeente Vlagtwedde , waaraan in 1894 een eind werd gemaakt door de burgemeester; er kwam geen afscheiding, de kerkbesturen werden beide eigenaar en gingen samenwerken. Er werden een begraafreglement opgesteld, waarin o.a. stond dat de grafplaatsen gratis waren, maar dat de andere begraafkosten moesten worden vergoed; een aparte chevre kende Vlagtwedde kennelijk niet.

In 1900 moest men een metaheer bouwen, waarin overledenen, die aan een besmettelijke ziekte waren bezweken, konden worden opgebaard. Of aan deze plicht is voldaan is onbekend, momenteel staat er geen lijkenhuisje.

In 1920 kon er eindelijk een eigen toegangsweg komen door ruil van een – 14 jaar eerder gekocht – stuk terrein met de N.V. Landbouw Maatschappij Westerwolde, gezeteld te Den Haag.

Ao. 2007 is het terrein 26 are groot, omvat een veld met grafstenen, een bosperceeltje en een toegangsweg met aan één zijde statige bomen.

Nu staan er nog 26 stenen; de oudste is uit 1895 van Saartje Jacobson-Reingenheim, de jongste van Ella Braaf-Jacobs, die in 1970 overleed. Er zijn meer dan 26 mensen hier begraven, niet iedereen kon een grafsteen bekostigen en sommige zerken zijn vergaan, gebroken en/of weggehaald; ook is er tijdens WO II begraven. Op het graf van Roossien Sachs, die in 1942 stierf, staat alleen een Nederlandse tekst; het kerkbestuur en/of de chazan is hierbij dus niet betrokken geweest. Mogelijk heeft familie uit Amerika deze steen laten plaatsen, maar hierover is niets bekend.

Het is onduidelijk wanneer deze begraafplaats is gekocht, c.q. ontstaan; volgens kadastrale gegevens was deze begraafplaats al in 1838 eigendom van de Joodse gemeente Bourtange, maar uit correspondentie met de Hoofdcommissie blijkt, dat al in 1816 sprake was van een eigen begraafplaats op een driehoekig stukje grond buiten de vesting (nu oude Jodenkerkhoflaan geheten).

De rijksregels van het Koninkrijk Holland  waren streng en stonden soms haaks op de religieuze plichten der Joden; ze gaven vrijheid, maar ook contrôle.

Een schrijnend verhaal is dat van het zoontje van Salomon Sachs, dat overleed in 1889 aan difterie in Wedde en zou volgens de wens van de ouders op joodse wijze begraven moeten worden in Bourtange; echter in geval van overlijden o.a. door een besmettelijke ziekte, mocht een lichaam niet over een gemeentegrens vervoerd  worden om elders te begraven. De ouders konden met hulp hem toch –zonder de plichtplegingen- begraven in Bourtange, maar dit kwam hen later te staan op een boete van 3 gulden.

De begraafplaats lag zeer afgelegen  temidden van onontgonnen moeras- en veengebied, maar volgens de verordeningen van 1873 moest het voorzien worden met een minstens 2 meter hoge afscheiding; men zou een heg aanplanten.

In 1880 concludeerden de chevre en het kerkbestuur, dat het met dit terrein allertreurigst was gesteld en dat men een nieuwe plaats wou kopen. Men wou een stukje hooggelegen zandgrond kopen, mits de prijs niet te hoog was; helaas viste men achter het net. Twaalf jaar later werd 2 stukken heidegrond gekocht in het gehucht Hebrecht, tussen Bourtange en Vlagtwedde gelegen, voor een betere prijs.

Natuurlijk ontstond onenigheid tussen de bewoners van beide killes, tot in 1894 het besluit werd bekrachtigd de begraafplaats in Bourtange te sluiten.

 

 

Er zijn nu nog 9 stenen.

De oudste steen uit 1862 is van Baruch From, de jongste uit 1890 van Helena Frank-Zoesman.

De graftekens zijn niet bizonder fraai versierd; twee hebben de gangbare treurwilg en twee hebben ovale naamplaten. De teksten vermelden de Hebreeuwse naam, de namen van de ouders en/ of echtgenoten, gedeelten uit de Thora of citaten van de profeten met verwijzingen naar de Hebreeuwse naam.

 

Gemaakt door  G.F.H. Harkema-Lentz d.d. september 2011.

 

Bron: E.P. Boon en J.J.M. Lettinck, "De Joodse Gemeenschappen in Westerwolde 1656 – 1950", Uitgave De Vey Mesdagh Stichting, 2004, pag. 247 en 248.